Uit de presentatie van PostNL begrijpen wij dat de dienstverlening de komende jaren verder zal veranderen. Zo wil PostNL de bezorgtermijnen voor de zakelijke post nog verder verruimen, zakelijke post eerder in de week laten aanleveren en de logistieke processen anders inrichten. Daarmee verschuift een belangrijk deel van de logistieke druk naar drukkerijen, mailinghuizen en hun opdrachtgevers. Vooral tijdkritische poststromen, zoals direct mail, weekbladen en andere communicatie die op een specifieke dag moet worden bezorgd, worden hierdoor geraakt. Voor veel campagnes betekent dit dat drukwerk eerder gereed moet zijn, eerder moet worden aangeleverd en dat de zekerheid over het uiteindelijke bezorgmoment verder afneemt.
PostNL gaf daarnaast aan dat zij meer spreiding van poststromen over de week noodzakelijk acht. Dat betekent dat met name de aanlevering aan het einde van de week verandert en dat bedrijven hun productie- en logistieke planning daarop zullen moeten aanpassen. Voor sommige poststromen wordt bovendien gekeken naar ruimere bezorgvensters en andere manieren van aanleveren. Volgens PostNL zijn deze wijzigingen nodig om de postbezorging ook op langere termijn betaalbaar en uitvoerbaar te houden.
Wat dit concreet betekent: in het goedkoopste servicekader (de zogeheten “Next week”-stroom) verschuift het aanlevermoment van vrijdag naar woensdag. Voor exact dezelfde bezorging moet post dan twee volle productiedagen eerder de deur uit. Een mailing of blad dat nu op vrijdag wordt aangeleverd, moet straks al op woensdag gedrukt, gepersonaliseerd en verzendklaar zijn. En dus schuiven ook de aanlevering door de opdrachtgever, de redactie en de opmaak twee dagen naar voren. Die twee dagen raken de volledige planning, personeelsinzet en machinebezetting van onze leden.
Het KVGO is daar ronduit kritisch over. De koers die PostNL voorstelt, betekent opnieuw: minder dienstverlening, minder voorspelbaarheid en uiteindelijk hogere kosten voor grafische bedrijven én hun klanten. Dat vinden wij onaanvaardbaar.
Laat één ding duidelijk zijn: ook het KVGO heeft belang bij een sterke en toekomstbestendige postmarkt. Een financieel gezond PostNL is belangrijk voor onze sector en voor duizenden organisaties die dagelijks afhankelijk zijn van post. Juist daarom vinden wij dat de oplossing niet kan liggen in het steeds verder versoberen van de dienstverlening. Daarmee wordt het product post minder aantrekkelijk en worden de problemen op de langere termijn alleen maar groter.
Meer betalen voor een slechter product
De afgelopen jaren zijn de tarieven voor zakelijke post fors gestegen. Tegelijkertijd is de dienstverlening stap voor stap versoberd. Met de nieuwe plannen dreigt die ontwikkeling verder te versnellen.
Voor grafische bedrijven gaat het daarbij om veel meer dan een andere bezorgtermijn. Hun volledige bedrijfsvoering is ingericht op afgesproken servicekaders. Productieplanningen, personeelsinzet, transport, aanlevermomenten en afspraken met klanten hangen daar direct mee samen. Wanneer PostNL de spelregels verandert, moeten onze leden hun processen opnieuw aanpassen. Vaak onder tijdsdruk en zonder dat zij daar zelf voor hebben gekozen.
Ook opdrachtgevers merken de gevolgen. Campagnes worden minder nauwkeurig te plannen, tijdkritische communicatie verliest aan waarde en doorlooptijden lopen op. De kosten die daardoor ontstaan, zijn niet het gevolg van een drukker die een opdracht onnodig ingewikkeld of duur maakt. Zij zijn het directe gevolg van besluiten die PostNL eenzijdig neemt.
De plannen lijken op het eerste gezicht vooral technische wijzigingen in logistieke processen. In de praktijk zijn de gevolgen echter veel groter. Een direct mail-campagne die precies vóór een weekend, opening of actie in de brievenbus moet liggen, wordt veel lastiger te plannen. Weekbladen verliezen hun actualiteitswaarde wanneer zij niet meer op een vast moment worden bezorgd. Ook gemeenten, woningcorporaties, goede doelen en retailers die hun communicatie zorgvuldig afstemmen op een specifieke datum, krijgen te maken met langere doorlooptijden en minder voorspelbaarheid. Daarmee komt de waarde van post als betrouwbaar communicatiemiddel steeds verder onder druk te staan.
Voor sommige toepassingen dreigt daarmee zelfs het verdienmodel onder druk te komen te staan. Een direct mail-campagne die pas ná een actie of opening op de mat valt, mist haar doel. Een weekblad dat niet meer op een voorspelbaar moment wordt bezorgd, verliest een belangrijk deel van zijn actualiteitswaarde. In theorie bestaat er voor zeer tijdkritische post nog een alternatief: verzending via het pakketnetwerk. Dat gebeurt bijvoorbeeld nu al bij de rouwpost. Maar dat is geen structurele oplossing. De kosten liggen vele malen hoger en maken dergelijke poststromen voor de meeste organisaties economisch onhaalbaar. Uiteindelijk kiezen organisaties dan niet voor een ander postproduct, maar besluiten zij simpelweg minder of helemaal geen post meer te versturen.
Dit is geen gezamenlijke koers
PostNL spreekt over samen bouwen aan een toekomstbestendige postvoorziening. Maar van een gezamenlijke koers is wat het KVGO betreft geen sprake. De plannen worden ontwikkeld vanuit de operationele en financiële uitdagingen van PostNL. De gevolgen voor de rest van de keten worden wat het KVGO betreft onvoldoende meegewogen.
Wij missen bovendien een overtuigende visie op hoe post aantrekkelijk en relevant kan blijven voor verzenders. Iedere nieuwe verslechtering maakt het product minder bruikbaar. Zodra organisaties campagnes schrappen of definitief overstappen op digitale alternatieven, keren die volumes meestal niet terug. Zo dreigt een zichzelf versterkende neerwaartse spiraal: minder service leidt tot minder post, waarna nieuwe versoberingen opnieuw als noodzakelijk worden gepresenteerd.
Geen concurrent om naar uit te wijken
In een normaal functionerende markt kunnen bedrijven bij een slechter product, hogere prijs of ongunstige voorwaarden overstappen naar een concurrent. Op de zakelijke postmarkt bestaat die mogelijkheid in de praktijk niet. Voor landelijke bezorging is PostNL de enige reële aanbieder.
Daarmee is sprake van een feitelijk monopolie. PostNL kan tarieven, voorwaarden en servicekaders ingrijpend wijzigen, terwijl grafische bedrijven en hun klanten geen volwaardig alternatief hebben en nauwelijks over een gelijkwaardige onderhandelingspositie beschikken.
Het webinar is daarom het zoveelste bewijs dat regulering van de zakelijke postmarkt noodzakelijk is. Een markt waarin één dominante partij zelfstandig de spelregels kan veranderen, zonder effectief toezicht en zonder reële concurrentie, is geen gezonde markt.
KVGO vangt vooralsnog bot bij PostNL
De KVGO Postcommissie is al geruime tijd met PostNL in gesprek. Wij hebben PostNL nadrukkelijk gevraagd de voorgenomen wijzigingen te heroverwegen en de implicaties van deze voorgenomen wijzigingen onafhankelijk te laten onderzoeken.
Tot nu toe vangen wij daarbij bot. PostNL houdt vast aan haar richting en wil de veranderingen zo snel mogelijk doorvoeren. Dat is teleurstellend, maar het sterkt ons tegelijkertijd in de lobby die wij voeren bij beleidsmakers, politiek en toezichthouders in Den Haag.
Dit raakt veel meer dan alleen drukkerijen
De gevolgen beperken zich niet tot grafische ondernemingen. Banken, verzekeraars, gemeenten, woningcorporaties, goede doelen, retailers, uitgevers, zorginstellingen en duizenden andere organisaties gebruiken post voor communicatie, marketing, facturatie, informatievoorziening en distributie. Zij zijn allemaal gebaat bij betrouwbare, betaalbare en voorspelbare postbezorging.
Juist deze organisaties moeten weten waar de veranderingen vandaan komen. Grafische bedrijven zijn vaak degene die aan de klant moeten uitleggen waarom planningen veranderen, kosten oplopen of campagnes minder voorspelbaar worden. Maar zij bepalen de servicekaders niet. Zij proberen juist, binnen steeds moeilijkere omstandigheden, hun klanten zo goed mogelijk te blijven bedienen.
Daarmee dreigen we elkaar de afgrond in te organiseren. Iedere verslechtering van de dienstverlening maakt post minder aantrekkelijk. Minder aantrekkelijkheid leidt tot minder volume. Minder volume leidt vervolgens weer tot nieuwe versoberingen en hogere tarieven. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal waarin uiteindelijk iedereen verliest: PostNL, grafische bedrijven, verzenders én de miljoenen Nederlanders die afhankelijk zijn van betrouwbare post. Een sterke postmarkt bouw je niet af; die houd je aantrekkelijk, voorspelbaar en betaalbaar.
KVGO roept leden en klanten op: laat de impact zien
Het KVGO blijft zich verzetten tegen een verdere uitholling van de postmarkt. Wij blijven in gesprek met PostNL, maar voeren tegelijkertijd de druk op richting politiek en toezichthouders. Ook onderzoeken wij welke juridische mogelijkheden beschikbaar zijn.
Daarbij hebben wij concrete voorbeelden uit de praktijk nodig. Loopt een campagne vertraging op? Nemen kosten toe? Wordt tijdkritische post minder bruikbaar? Overweegt een opdrachtgever minder of geen post meer te versturen? Meld het bij het KVGO via info@kvgo.nl .
Wij roepen klanten van grafische bedrijven bovendien op om hun zorgen rechtstreeks bij PostNL kenbaar te maken. Vraag wat de plannen betekenen voor uw organisatie en maak duidelijk welke gevolgen verdere versobering heeft. Alleen wanneer de impact in de hele keten zichtbaar wordt, kan de huidige koers worden gekeerd.